De Nieuwe Zijderoute uitgelegd

Het is september 2013. 70% van de Venezolaanse bevolking krijgt te maken met een stroomstoring, Serena Williams wint haar vijfde US Open en het Olympisch comité bepaalt dat de Spelen in 2020 naar Tokio zullen gaan. Aan de andere kant van het water, in China, kondigt president Xi Jinping het ‘One Belt One Road’ initiatief aan. Destijds is het plan nog een beetje vaag, maar het doel is duidelijk. China en de rest van de wereld dichterbij brengen, doormiddel van een enorme economische verbinding. Geïnspireerd op de zijderoute, die al in 115 voor Christus in gebruik was en China, Afrika en Europa met elkaar verbond.  


Door: Douwe Borger
Foto van: James Wheeler, via: Unsplash

Hoofdstuk 1 – De Geschiedenis

De Zijderoute met Europa werd voor het eerst geopend in 130 voor Christus, in de tijd van de Han-dynastie. Hij bleef tot en met 1453 in gebruik, totdat het Ottomaanse Rijk de handel met China boycotte. Rond 138 voor Christus stuurde keizer Wu, zijn bode Zhang Qian op pad, om contact te maken, met beschavingen in Centraal-Azië. Hij keerde terug met waardevolle informatie over die westelijke-beschavingen. De Perzische heerser Darius I, had namelijk -al 300 jaar voor de zijderoute- een handelsroute aangelegd tussen Susa (wat nu Iran is) en Sardis (in wat nu Turkije is), genaamd ‘de Koninklijke Route’. De Koninklijke Route had ook een paar zijroutes met bijvoorbeeld, het oude Egypte. Alexander de Grote heeft de Koninklijke Route nog gebruikt om zijn rijk uit te breiden.

De Chinese Zijderoute, begon als route tussen het Griekenland in de Romeinse tijd en het China in de periode van de Han-Dynastie. De route liep ook door het Kushan Rijk, wat nu noord-India is. Wetenschappers noemen de zijderoute een route en geen weg, omdat het uit meerdere wegen bestond. De zijderoute is eigenlijk meer een netwerk. Van veel handelsposten, markten en wegen, die het transport bevorderden. Door de wegen kwamen er uiteindelijk ook havens in de Perzische Golf, die via de Tigris en Eufraat -allebei rivieren-, steden aan de route wisten te bereiken.

Hoewel de route ‘de Zijderoute’ heette, was zijde niet het enige handelsmiddel. Chinees-zijde was populair onder de handelaren van het Romeinse Rijk, vandaar de naam. Maar men verhandelde ook dingen als fruit, leer, kunst en misschien nog wel het belangrijkste; cultuur. Talen, wetenschap, religies. De zijderoute werd dé verbinder, tussen werelden die elkaar eigenlijk helemaal niet kenden. Ook niet te vergeten, goederen als papier en buskruit zijn Chinese uitvindingen, bij ons zijn gekomen door de zijderoute. Dat was pas in het jaar 700.

De zijderoute maakte ook de weg vrij voor ontdekkingsreizigers, als Marco Polo. In 1275, ging hij vanuit Italië naar China, wat toen onder controle was van het Mongoolse Rijk. 24 jaar later keerde hij terug in Venetië, een hele ervaring rijker.


Foto van: Timelab Pro, via: Unsplash

Hoofdstuk 2 – Een moderne Zijderoute

De nieuwe zijderoute, moet er vanaf 2013 voor zorgen dat China en de rest van de wereld closer worden, net als in de jaren van de ‘oude’ zijderoute. China spreekt van een ‘Belt and Road initiative’, waarin de belt -in het Nederlands; riem- een overlandsnetwerk moet worden. En verwarrend genoeg moet de road -weg in het Nederlands- het overzeese netwerk vormen. 

Er zijn 6 zogeheten corridors. Iedere corridor leidt vanuit China naar een bepaald werelddeel. Hier de corridors op een rijtje:
 
1. The Eurasian Land Bridge Economic Corridor; Die met een treinnetwerk van Lianyungang, in China naar Rotterdam, China en Europa moet verbinden.
2. The China-Mongolia-Russia Economic Corridor; doormiddel van wegen en sporen de handel tussen Mongolië en oost-Rusland een impuls geven, doormiddel van vooral veel handel bij de grens.
3. China-Central Asia-West Asia Economic Corridor; deze naam spreekt natuurlijk al redelijk voor zich, Oost- en Midden-Azië verbinden met elkaar.
4. China-Indochina Peninsula Economic Corridor; China en de landen onder China -zoals Laos en Vietnam- beter verbinden. Er is al een spoorverbinding met Hanoi.
5. China-Pakistan Economic Corridor; Dit is relatief een iets kleiner onderdeel. Vanuit het noordoosten van China, naar de haven van Gwadar in zuid-Pakistan
6. Bangladesh-China-India-Myanmar Economic Corridor; Dit is nog niet zeker, maar China wil ook graag een betere verbintenis tussen bovenstaande landen.

De Nieuwe Zijderoute als kaartje door: Leiden Asia Centre en Clingendael

In januari 2021 deden 140 landen mee aan het project, waaronder 18 landen in de Europese Unie. De nieuwe zijderoute bestaat vooral uit investeringen. In 2020 werd er rond de 47 miljard dollar geïnvesteerd. Dat is minder dan in 2015, toen werd er 125 miljard geïnvesteerd. Dat het vorig jaar minder was kwam door de coronapandemie. In het kaartje hieronder is te zien welke landen allemaal meedoen aan de nieuwe Zijderoute.

Alle landen in het rood doen mee, volgens dit bericht // visualisatie door mij

De nieuwe zijderoute bestaat dus vooral uit investeringen. Dat klinkt een beetje vaag, maar om het tastbaar te maken; In Griekenland heeft China ontzettend geïnvesteerd in de haven van Piraeus. Het doel is om het de grootste haven van Europa te maken.In 2016 kocht het Chinese Cosco een merendeel van aandelen, waarmee de haven eigendom werd van Chinezen. In 2019 kondigden Xi Jinping en de Griekse Minister President Kyriakos Mitsotakis aan dat er nog 600 miljoen geïnvesteerd zou gaan worden in de haven. De haven heeft, omdat het in de Middellandse Zee ligt een goede verbinding met de haven van Gwadar, die ene van de China-Pakistan Economic Corridor.  
 
Maar de zijderoute is heel veelzijdig. In Pakistan heeft een Chinees staatsbedrijf bijvoorbeeld geïnvesteerd in een enorme dam. Het Karot Hydropower Project was de eerste investering van het ‘Silk Road’ fonds, en vóór de bouw in 2015 werd verwacht dat het 1.64 miljard dollar zou gaan kosten. De dam in de Jhelum rivier heeft een capaciteit van 720 MW. De dagelijkse stroombehoefte in Pakistan is zo’n 22.000 MW, maar ze kunnen maar 16.000 MW opwekken, zo’n nieuwe dam komt dus hartstikke van pas. Daarnaast is het waarschijnlijk ook efficiënter voor de handel, als de stroom in Pakistan niet elk moment kan uitvallen. De dam moet in 2022 af zijn.

Mocht je het na mijn poging toch nog niet snappen, hier een filmpje die je in 5 minuten bijpraat:


Foto van: Robert Bye, via: Unsplash

Hoofdstuk 3 – Het verhaal van een onderzoeker

Ik sprak ook met Joris van het Leiden Asia Centre over de Nieuwe Zijderoute. Een stichting die als doel heeft, om meer kennis over modern Azië te genereren, voor de maatschappij. Joris -overigens niet zijn echte naam- heeft een Research Master in Asian Studies en is nu dus onderzoeker. In het verleden heeft hij onderzoek gedaan naar onderzoekssamenwerking tussen China en Europa. Dat gaat dus over universiteiten en hoe die met elkaar kunnen samenwerken. Maar Joris hielp mij met het begrijpen van de Nieuwe Zijderoute. 

Om te beginnen vertelde hij iets over hoe het hele project is ontstaan. Uitleggen hoe het werkt in het kort, is namelijk bijna onmogelijk. In 2013 werd het het door Xi Jinping bekend gemaakt, dat China wilde gaan investeren in handelsinfrastructuur. Vooral tussen China en Europa, via Midden-Azië, maar ook over de zee, waardoor Oost-Afrika ook bereikt kon worden. Je moet denken aan rails, wegen, havens, waarmee goederen vanuit China, makkelijker naar Europa vervoerd kunnen worden. Noodzakelijk, aangezien de landen ten oosten van China het niet zo op ze hebben. Daarbij  zijn er conflicten in de Zuid-Chinese Zee, waar -sinds Obama- de VS zich steeds meer mee bemoeid. Ten westen van China is er niet zo sprake van onvriendelijkheid, de invloed van de VS is daar niet zo groot. 

Daarbij komt dat, de ontwikkeling van China voor een groot deel gerealiseerd is, door investeringen in de infrastructuur. Maar op een gegeven moment, zijn er wel genoeg bruggen en hogesnelheidslijnen. De Nieuwe Zijderoute zorgt er ook voor dat die kennis en kunde, naar het buitenland geëxporteerd kan worden. Zo kunnen ze daar ook nog geld mee blijven verdienen. 

En als laatst. Het westen van China is de meest onderontwikkelde regio van het land. Doordat veel projecten via het westen zouden gaan lopen, zouden die westelijke-provincies daar ook door kunnen ontwikkelen. 

Ook vertelde Joris iets over Chinese-politiek. Van Mao tot en met Xi Jinping, ze hadden allemaal hun ‘grootse idee’. Allemaal laten ze dat ook opnemen in de grondwet. Het ‘Belt and Road Initiative’ is dus ook één van zijn grote plannen, als onderdeel van zijn ‘Chinese Droom’.  Hoe de politiek daar een beetje werkt is als volgt. De centrale overheid helpt grote nieuwe ideeën de wereld in en lokale overheden verzinnen daar dan dingen mee. Omdat als je als stad een goed idee aanbiedt -als het ware-, krijg je meer aandacht van de centrale overheid.   

De Nieuwe Zijderoute werkt dus via investeringen. Vooral doormiddel van leningen, het is dan dus natuurlijk de bedoeling dat China het geld terugkrijgt wat ze investeren. Maar soms kopen ze ook hele dingen op. Zoals de haven van Piraeus. Meestal zijn de leningen relatief goed voor de landen die ze opnemen. Vaak voeren Chinese bedrijven de bouw van die projecten ook uit. Volgens Joris is er uiteindelijk niet zoveel geïnvesteerd in de bouw van nieuwe treinnetwerken. Maar wordt er vooral gebruik gemaakt van al bestaande spoornetwerken.

Het idee was oorspronkelijk dat er meer routes gebouwd zouden worden. Maar nu is de nieuwe zijderoute meer een soort idee, een soort containerbegrip. Omdat door hoe de Chinese politiek werkt -met dat de centrale overheid gewoon dat idee opgooit en partijen daar gewoon mee aan de slag gaan- is het meer een soort enorme bulk aan investeringen geworden. Met corona werden mondkapjes verkocht, onder de noemer Silk Road. En er is een digital silk road, er is een onderwijs connectie, culturele connecties, noem het maar op. Het is nu meer iets symbolisch dan dat het echt fysieke wegen zijn. “Bijna alles wat China in het buitenland doet, zou je nu onder ‘Belt and Road’ kunnen scharen”. 

Onder voorgangers van Xi Jinping was het idee; ‘we moeten rustig blijven ontwikkelen. Niet teveel aandacht op ons vestigen, internationaal’ want dat zou problemen op kunnen leveren. En dat blijkt ook wel nu. Aangezien er onlangs tijdens een G7-top werd gesproken over hoe om te gaan met China. De Chinese president vindt het tijd om met zijn land een belangrijkere rol te spelen, op het wereldtoneel. De Nieuwe Zijderoute is eigenlijk hét voertuig waarmee China die status wil bereiken. 

De meeste investeringen in ontwikkelingslanden bestaan uit leningen. Zodra zo’n lening niet kan worden terugbetaald, dan wordt het terugbetaalt door China een (stukje) van, bijvoorbeeld een haven, aan China te geven. In de VS heerst het idee dat, dat een heel bewust beleid is van China. Dat ze dus arme landen leningen geven, voor bijvoorbeeld een haven en zodra ze die niet terug kunnen betalen het eigendom wordt van China. Dat wordt ook wel ‘debt-trap diplomacy’ genoemd. Joris zegt dat het door de Trump-administratie heel erg gepusht is. Maar dat er nooit echt bewezen is dat het bewust beleid is van de Chinezen. Als je meer hierover wil lezen klik dan hier, voor een fantastisch artikel van The Atlantic erover. 

Waar je dus rekening mee moet houden als je informatie over China opzoekt, is dat China natuurlijk altijd positief zal zijn over hun eigen doen en laten. Maar dat Amerikanen, vooral onder Trump, natuurlijk ook helemaal niet blij zijn met hoe China zich aan het profileren is. 

PWC voorspelde in 2017, dat er de komende 10 jaar, tot en met 2027 dus, 1 biljoen (1.000.000.000.000) dollar geïnvesteerd ging worden. Iemand die 100 kilo weegt kan daarvoor ongeveer 277.778 keer naar de maan en terug vervoerd worden. Dat is veel geld, maar onthoud. Het zijn vooral leningen, dus als het goed is krijgt China het gewoon terug. 

Het is niet zo dat de investeringen die nu gedaan worden, onder de noemer van de nieuwe zijderoute, niet plaatsgevonden hadden als die er niet geweest was. Joris denkt dat het niet gunstig voor Nederland is, als de nieuwe Zijderoute er zou komen zoals origineel het plan was. 


Foto van: Aaron Greenwood, via: Unsplash

Hoofdstuk 4 – Propaganda en afwegingen

Het doel van dit artikel is dat de lezer antwoord kan geven op de vraag ‘hoe werkt de zijderoute?’. Maar als zelfs iemand als Joris, met zoveel verstand van modern-China, dat niet uit kon leggen in het kort, hoe kon ik dat dan wel. Om heel eerlijk te zijn, ik weet er meer van dan aan het begin van mijn onderzoek, maar durven te zeggen dat ik het snap. Nee dat durf ik niet.
 
Tijdens het onderzoek ben ik wel met mijn neus op de feiten gedrukt. Bijvoorbeeld dat ook ik gevoelig ben voor Amerikaanse-propaganda. Misschien is dat wel de grootste les die ik geleerd heb. Het heeft voor mij een beetje de focus overgenomen, maar goed. Met de Nieuwe Zijderoute wil China dus weer een wereldmacht worden. Volgens de BBC heeft China in 2028 zelfs de grootste economie ter wereld. Maar de vraag is meer, of wij dat wel willen. Als westerse samenleving staan de idealen van hedendaags China soms haaks op die van ons.
 
Momenteel maken 140 landen in de wereld een absolute supermacht van een land, waarvan de president laatst nog zei dat landen die China proberen te ‘pesten (…) gebroken hoofden en bloedvergieten’ zullen zien. En aangezien zelfs Justin Bieber niet in China mag komen vanwege slecht gedrag, is de grens van wanneer je China ‘pest’ wel een beetje spannend.


colofon
1: https://isdp.eu/projects/one-belt-one-road-initiative/
2: https://isgeschiedenis.nl/nieuws/zijderoute-van-china-naar-europa
3: https://www.history.com/topics/ancient-middle-east/silk-road#section_2
4: https://www.theguardian.com/cities/ng-interactive/2018/jul/30/what-china-belt-road-initiative-silk-road-explainer
5: https://green-bri.org/countries-of-the-belt-and-road-initiative-bri/
6: https://green-bri.org/china-belt-and-road-initiative-bri-investment-report-2020/
7: https://www.oecd.org/finance/Chinas-Belt-and-Road-Initiative-in-the-global-trade-investment-and-finance-landscape.pdf
8: https://www.hydroreview.com/business-finance/karot-in-pakistan-to-be-first-hydropower-project-financed-by-china-s-silk-road-fund/
9: https://www.reuters.com/article/us-pirelli-chemchina-idUSKBN0MI0PQ20150323
10: https://www.fwi.co.uk/business/chinese-owned-weetabix-sold-to-us-food-company
11: https://www.reuters.com/article/us-pirelli-ipo-idUSKCN1BT0YB
12: https://en.imsilkroad.com/p/311988.html
13: https://www.cnbc.com/2019/11/15/china-wants-to-turn-greece-piraeus-port-into-europe-biggest.html
14: Onderzoeker Leiden Asia Centre
15: http://histoforum.net/recensies/china23.html
16: https://transportgeography.org/contents/chapter7/transborder-crossborder-transportation/aurasian-landbridge/
17: https://nos.nl/artikel/2384960-g7-wil-machtsblok-tegen-china-begin-van-de-strijd-of-blijft-het-bij-ferme-taal
18: https://www.chathamhouse.org/2020/08/debunking-myth-debt-trap-diplomacy 
19: https://www.bbc.com/news/world-asia-china-55454146
20: https://nypost.com/2021/07/01/chinas-xi-warns-bullies-will-face-broken-heads-and-bloodshed/
21: https://www.newyorker.com/culture/cultural-comment/why-justin-bieber-got-banned-from-performing-in-china
Datavisualisatie: paintmaps.com/data: https://green-bri.org/countries-of-the-belt-and-road-initiative-bri/

[ssba]

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *